Almanca çoğul isimler: beş kalıp ve ipuçları
A1 seviyesi
Almancada çoğul nasıl yapılır? -e, -er, -(e)n, -s ve sonek almayan kalıplar, umlaut ve çoğulda die. Türkçe -ler/-lar ile karşılaştırmalı anlatım.
Türkçede çoğul yapmak kolaydır: ismin sonuna -ler ya da -lar eklersin. Almancada ise çoğul için beş ayrı kalıp vardır ve hangi isim hangisini alır diye bir tek kural yoktur. İyi haber şu: çoğulda artikel (Nominativ'de) her zaman die olur ve kalıpların çoğunu ismin sonundan tahmin edebilirsin.
Türkçe konuşanlar için neden zor?
Türkçe çoğul eki kelimenin son ünlüsüne bakarak otomatik seçilir (kitap → kitaplar, ev → evler), istisnası çok azdır. Bu yüzden çoğul yaparken kafanda "hangi kalıp?" diye bir soru hiç oluşmaz. Almancada ise bu soru her yeni kelimede çıkar: der Hund → die Hunde, ama das Kind → die Kinder, die Frau → die Frauen, das Auto → die Autos.
- Sayıdan sonra isim çoğul olur. Türkçede "üç kitap" dersin, kitap tekil kalır. Almancada drei Bücher demen gerekir. Bu, Türkçe konuşanların en sık yaptığı çoğul hatasıdır.
- Umlaut (ä, ö, ü) çoğulun parçası olabilir. Türkçedeki ünlü uyumu ekin kendisini değiştirir; Almancada ise kelimenin kökü değişir: der Apfel → die Äpfel, der Vater → die Väter.
- Çoğul sözlükte ayrı öğrenilir. Sözlükte das Buch, -¨er yazıyorsa çoğulu die Bücher'dir. İsmi artikeli ve çoğuluyla birlikte öğrenmek en az hata yapılan yöntemdir.
Beş kalıp
| Kalıp | Örnek | Sık görülen isimler |
|---|---|---|
| -e (bazen umlautlu) | der Hund → die Hunde der Stuhl → die Stühle | Çoğu eril isim |
| -er (umlaut varsa mutlaka) | das Kind → die Kinder das Buch → die Bücher das Haus → die Häuser | Birçok tek heceli nötr isim |
| -(e)n | die Frau → die Frauen die Lampe → die Lampen der Student → die Studenten | Çoğu dişil isim, -e ile biten isimler |
| -s | das Auto → die Autos das Handy → die Handys | Yabancı kökenli kelimeler |
| Sonek yok (bazen umlaut) | der Lehrer → die Lehrer das Mädchen → die Mädchen der Vater → die Väter | -er, -el, -en ile biten eril isimler; -chen ve -lein ile biten isimler |
Kural gibi çalışan üç ipucu
- Dişil isimler çoğunlukla -n ya da -en alır: die Zeitung → die Zeitungen, die Straße → die Straßen. -in ile biten dişil mesleklerde -n- iki kez yazılır: die Lehrerin → die Lehrerinnen.
- -chen ve -lein ile biten isimler değişmez: das Mädchen → die Mädchen.
- Yabancı kökenli kısa kelimeler -s alır: das Hotel → die Hotels, das Café → die Cafés.
Çoğulda artikel ve Dativ
Çoğul isimde cinsiyet kaybolur: tek artikel die vardır. Belirsiz artikel de yoktur: ein Hund → Hunde ("bir köpek" → "köpekler"), olumsuzda keine Hunde kullanılır. Dativ'de çoğul isme ayrıca -n eklenir (zaten -n/-s ile bitmiyorsa): die Kinder → mit den Kindern, die Hunde → mit den Hunden.
Örnek cümleler
- Ich habe zwei Brüder. (İki erkek kardeşim var.)
- Die Kinder spielen im Garten. (Çocuklar bahçede oynuyor.)
- Wir haben drei Hunde. (Üç köpeğimiz var.)
- Die Autos sind neu. (Arabalar yeni.)
- Zwei Äpfel, bitte. (İki elma, lütfen.)
- Meine Eltern wohnen in Köln. (Annem babam Köln'de oturuyor.) Eltern yalnızca çoğul kullanılan bir kelimedir.
Pratik ipucu: Yeni bir isim öğrenirken üç şeyi birlikte yaz: artikel, tekil, çoğul. Örnek: das Buch – die Bücher. Çoğulu sonradan öğrenmeye çalışmak, ezberi iki katına çıkarır.
Sık sorulan sorular
Almancada çoğul eki nasıl bulunur, Türkçedeki gibi tek kural yok mu?
Tek kural yoktur, ama ipuçları vardır. Dişil isimlerin çoğu -n ya da -en alır, tek heceli nötr isimlerin birçoğu -er alır (a, o, u varsa umlautla), -er/-el/-en ile biten eril isimler sonek almaz, yabancı kökenli kelimeler -s alır. Yine de her ismi çoğuluyla birlikte öğrenmek en güvenli yoldur: das Buch – die Bücher.
Almancada "üç kitap" derken kitap neden çoğul olur, Türkçede tekil değil mi?
Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (üç kitap). Almancada sayı ne olursa olsun, bire eşit değilse isim çoğul olur: drei Bücher, zwei Brüder, zehn Äpfel. Bu fark yüzünden Türkçe konuşanlar sık sık "drei Buch" gibi hata yapar.
Almancada çoğulda artikel neden hep die oluyor?
Çoğulda cinsiyet ayrımı yoktur, bu yüzden Nominativ ve Akkusativ'de tek belirli artikel die kullanılır: der Hund → die Hunde, das Kind → die Kinder, die Frau → die Frauen. Dativ'de artikel den olur ve isme çoğunlukla -n eklenir: mit den Kindern.
Umlaut çoğul yaparken ne zaman gelir?
Umlaut ismin kök ünlüsü a, o, u ya da au olduğunda çoğulda ä, ö, ü, äu olabilir: der Apfel – die Äpfel, der Sohn – die Söhne, das Haus – die Häuser. Hangi isimlerin umlaut aldığını kuraldan çıkaramazsın, bu yüzden sözlükteki çoğul gösterimine bakmak gerekir.
Son güncelleme: