Almanca Dativ: dem, der, den ve yönelme hali
A1 seviyesi
Almanca Dativ ne zaman kullanılır? dem, der, den artikelleri, mir, dir, ihm zamirleri, Dativ fiilleri ve edatlar, Türkçe -e/-a ekiyle karşılaştırmalı.
Dativ, Almancada "kime?" ve "neye?" sorularına cevap veren haldir ve Türkçedeki yönelme hali (-a, -e) ile en iyi eşleşen haldir. "Adama, kadına, çocuğa" demeyi biliyorsan Dativ'in yarısını zaten biliyorsun. Zorluk, ekin yerini artikelin alması ve bazı fiillerin Türkçeden farklı hal istemesidir.
Türkçe konuşanlar için neden zor?
Türkçede "-e" eki her yerde aynı iş görür: adama, kadına, çocuğa. Almancada ise artikel cinsiyete göre değişir: dem Mann (adama), der Frau (kadına), dem Kind (çocuğa), den Kindern (çocuklara). Eril ve nötr aynı (dem), dişil farklı (der), çoğul ise ayrıca -n alır.
- Hal fiilden gelir, Türkçeye bakarak tahmin edilmez. Bazı fiillerde Türkçe ve Almanca uyuşur: "Ona yardım ediyorum" = Ich helfe ihm. (Dativ). Bazılarında uyuşmaz: "Ona soruyorum" Türkçede -a ekiyle gelir, Almancada Ich frage ihn. (Akkusativ) olur.
- Dativ'li fiillerin kısa listesi: helfen (yardım etmek), danken (teşekkür etmek), gefallen (hoşuna gitmek), gehören (ait olmak), antworten (cevap vermek), schmecken (tadı hoşuna gitmek). Bunları cümle içinde bir kez söylersen oturur: Das Essen schmeckt mir. (Yemek bana lezzetli geliyor.)
- İki nesneli cümlede önce Dativ gelir. Ich gebe dem Kind das Buch. (Kitabı çocuğa veriyorum.) Türkçede belirli nesne genelde önce gelir; Almancada iki isim varsa sıra sabittir: önce Dativ (dem Kind), sonra Akkusativ (das Buch).
- Edatlar da hal ister. mit, nach, bei, seit, von, zu, aus hep Dativ alır. Ich fahre mit dem Bus. (Otobüsle gidiyorum.) Ich gehe zum Arzt. (Doktora gidiyorum.) zum, zu dem sözcüklerinin kısalmış biçimidir.
Artikel tablosu
| Eril | Dişil | Nötr | Çoğul | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | den (+ -n) |
| Nominativ, belirsiz | ein | eine | ein | keine |
| Dativ, belirsiz | einem | einer | einem | keinen (+ -n) |
Dativ zamirleri
| Nominativ | Dativ | Türkçe |
|---|---|---|
| ich | mir | bana |
| du | dir | sana |
| er / es | ihm | ona (erkek) / ona (nesne) |
| sie (kadın) | ihr | ona (kadın) |
| wir | uns | bize |
| ihr | euch | size |
| sie (onlar) | ihnen | onlara |
| Sie (resmi) | Ihnen | size (resmi) |
Dikkat: Cümlede hem Akkusativ hem Dativ zamir varsa sıra tersine döner: önce Akkusativ, sonra Dativ. Ich gebe es ihm. (Onu ona veriyorum.) Bir isim ve bir zamir varsa zamir önce gelir: Ich gebe ihm das Buch.
Örnek cümleler
- Ich gebe dem Mann das Buch. (Adama kitabı veriyorum.)
- Er hilft der Frau. (Kadına yardım ediyor.)
- Wir danken dem Lehrer. (Öğretmene teşekkür ediyoruz.)
- Das Auto gehört meinem Vater. (Araba babama ait.)
- Die Schuhe gefallen mir. (Ayakkabıları beğendim.)
- Ich spiele mit den Kindern. (Çocuklarla oynuyorum.)
Pratik ipucu: Cümleyi Türkçeye çevirirken "-e / -a" ekini ara. Ek varsa çoğu zaman Dativ'dir, ama emin olmak için fiili kontrol et: fragen gibi birkaç fiil Türkçede -e alır, Almancada almaz.
Sık sorulan sorular
Almanca Dativ ile Türkçe yönelme hali (-e, -a) aynı mı?
Büyük ölçüde örtüşür ama aynı değildir. Dativ yönelme anlamı taşır (Ich gebe dem Kind das Buch: çocuğa kitabı veriyorum), ama bazı fiillerde Türkçe -e alırken Almanca Akkusativ ister: ona soruyorum = Ich frage ihn. Bu yüzden fiilleri hal bilgisiyle birlikte öğrenmen gerekir.
Almancada dem, der, den ne zaman kullanılır?
Dativ'de eril ve nötr isimler dem alır (dem Mann, dem Kind), dişil isimler der alır (der Frau), çoğul isimler den alır ve isme genellikle -n eklenir (den Kindern). Belirsiz artikelde einem, einer, einem kullanılır.
Almancada Dativ gerektiren edatlar hangileri?
Hep Dativ isteyen edatlar: mit, nach, bei, seit, von, zu, aus. Örnekler: mit dem Bus (otobüsle), nach der Schule (okuldan sonra), bei dem Arzt (doktorda, kısaltılmış hali beim Arzt), seit einem Jahr (bir yıldır), zu dem Arzt (doktora, kısaltılmış hali zum Arzt), aus der Türkei (Türkiye'den).
Dativ ve Akkusativ nesneli bir cümlede hangisi önce gelir?
İki isim varsa genellikle Dativ önce gelir: Ich gebe dem Kind das Buch. Akkusativ nesne zamirse (es, ihn, sie) Akkusativ önce gelir: Ich gebe es dem Kind. İki nesne de zamirse yine önce Akkusativ gelir: Ich gebe es ihm.
Son güncelleme: